آب استخر وقتی سالم و شفاف می‌ماند که به‌طور پیوسته در گردش باشد، تصفیه شود، گرم شود و ضدعفونی شود. این فرایندها توسط تأسیسات استخر انجام می‌شوند که بیشتر آن در موتورخانه قرار دارد. در این مقاله اجزای اصلی تاسیسات استخر و جکوزی را معرفی می‌کنیم.
مسیر گردش آب در استخر
آب از چند نقطه از استخر خارج می‌شود، در موتورخانه تصفیه، گرم و ضدعفونی می‌شود و مجدداً به استخر برمی‌گردد:
- اسکیمر یا کانال سرریز: آب سطحی را که بیشترین آلودگی را دارد جمع می‌کند.
- کف‌کش: آب را از عمیق‌ترین نقطه استخر می‌کشد. برای ایمنی باید درپوش استاندارد داشته باشد.
- پمپ: آب را به جریان می‌اندازد. صافی جلوی آن، مو و مواد زائد درشت را می‌گیرد.
- فیلتر: ذرات معلق را جدا می‌کند.
- سیستم گرمایش: آب را به دمای مطلوب می‌رساند.
- سیستم ضدعفونی: کلر، برم، ازن یا UV به آب اضافه یا روی آن اعمال می‌شود.
- دریچه‌های برگشت: آب تصفیه‌شده را به‌صورت یکنواخت به استخر برمی‌گردانند.
اجزای اصلی موتورخانه
پمپ
قلب تاسیسات است. ظرفیت پمپ باید به‌گونه‌ای انتخاب شود که کل آب استخر در زمان مناسب، معمولا چند ساعت، یک دور کامل از فیلتر بگذرد. ظرفیت ناکافی پمپ، کارایی تصفیه را کاهش می‌دهد و ظرفیت بیش از نیاز می‌تواند مصرف انرژی و فشار وارد بر فیلتر را افزایش دهد.
فیلتر
فیلتر شنی رایج‌ترین نوع است و با بکواش تمیز می‌شود. فیلتر کارتریجی برای استخرهای کوچک و جکوزی کاربرد دارد. روش تمیز کردن فیلتر را در مقاله بکواش فیلتر استخر بررسی شده است.
سیستم گرمایش
مبدل حرارتی متصل به دیگ، پمپ حرارتی، هیتر برقی یا سیستم خورشیدی. مقایسه این روش‌ها را در مقاله کنترل دمای استخر مشاهده کنید.
تجهیزات ضدعفونی و کنترل شیمیایی
پمپ تزریق کلر، دستگاه نمک، ازن‌ساز یا UV، به‌همراه کنترلر pH. در استخرهای عمومی، کنترلر خودکار که pH و کلر را اندازه‌گیری و تنظیم می‌کند بسیار کمک‌کننده است. روش‌های گندزدایی آب استخر را بخوانید.
مخزن تعادل (برای استخرهای سرریز)
در استخرهای سرریز، آبی که از لبه‌ها می‌ریزد ابتدا وارد مخزن تعادل می‌شود و از آنجا به پمپ می‌رود. این مخزن نوسان سطح آب را هنگام ورود و خروج شناگران جبران می‌کند.
تفاوت تأسیسات جکوزی و استخر چیست؟
- جت پمپ جداگانه: برای فشار جت‌های ماساژ، جدا از پمپ تصفیه.
- بلوئر هوا: برای ایجاد حباب.
- گرمایش قوی‌تر و ترموستات دقیق: چون آب جکوزی گرم‌تر است و دمای آن نباید از ۴۰ درجه بالاتر برود.
- ضدعفونی بیشتر: حجم آب کم و دمای بالا، آلودگی را سریع‌تر زیاد می‌کند.
نکات طراحی موتورخانه
- موتورخانه را تا جای ممکن نزدیک استخر و کمی پایین‌تر از سطح آب بسازید تا پمپ آسان‌تر آب را بکشد.
- تهویه، کفشوی و دسترسی راحت برای سرویس پیش‌بینی کنید.
- مواد شیمیایی را جدا از تجهیزات برقی و در محیط خشک و تهویه‌دار نگه دارید.
- لوله‌ها و اتصالات را قبل از بتن‌ریزی و کاشی‌کاری تست فشار کنید. تعمیر لوله زیر سرامیک پرهزینه است.
محاسبه اولیه دبی؛ مثال برای فهم انتخاب پمپ
حجم استخر مستطیلی با کف دارای شیب یکنواخت = طول × عرض × عمق متوسط. برای نمونه ۱۰×۵ متر با عمق متوسط ۱.۵ متر، حجم ۷۵ مترمکعب است. اگر طراح برای این نمونه زمان گردش فرضی ۶ ساعت انتخاب کند، دبی پایه برابر ۷۵÷۶=۱۲.۵ مترمکعب در ساعت می‌شود. ۶ ساعت نسخه عمومی برای همه استخرها نیست؛ کاربری و ضوابط پروژه آن را تعیین می‌کنند.
پمپ باید این دبی را در هد محاسبه‌شده مدار تأمین کند. عدد دبی حداکثر روی کاتالوگ و توان اسب‌بخار، به‌تنهایی انتخاب پمپ نیستند. افت لوله، اتصالات، فیلتر و گرمایش و همچنین دبی لازم بکواش باید با منحنی پمپ تطبیق داده شوند. عبور یک حجم معادل از فیلتر هم به معنی تصفیه صددرصد تمام آب در یک دور نیست.
از طراح موتورخانه چه نقشه و مدرکی بخواهیم؟
| مدرک | چرا لازم است؟ |
|---|---|
| شماتیک مدار | مسیر مکش، برگشت، گرمایش و تزریق مشخص شود |
| جانمایی تجهیزات | دسترسی به درپوش فیلتر و خروج تجهیزات ممکن باشد |
| جدول محاسبات | حجم، دبی، هد و ظرفیت گرمایش روشن باشد |
| نقشه برق و کنترل | حفاظت، اتصال زمین و توقف ایمن تعریف شود |
| برنامه راه‌اندازی | فشار تمیز فیلتر، دبی و تنظیمات ثبت شود |
مواد شیمیایی را با جداسازی مواد ناسازگار نگهداری کنید. اتصال کنترل تزریق به وجود جریان، محل تزریق و تهویه باید در طراحی دیده شود. برای پیش‌فاکتور، هزینه پمپ و فیلتر، گرمایش، کنترل، لوله‌کشی و تابلو برق را جدا بخواهید؛ فهرست برندها بدون محاسبات، طراحی موتورخانه محسوب نمی‌شود.
سوالات متداول
پمپ استخر روزی چند ساعت باید کار کند؟
به میزانی که کل آب دست‌کم یک بار در روز از فیلتر بگذرد. در استخرهای عمومی و روزهای پرتردد، بیشتر.
سختی‌گیر برای استخر لازم است؟
اگر آب منطقه سخت است، سختی‌گیر از رسوب روی سرامیک، مبدل و لوله‌ها جلوگیری می‌کند و عمر تجهیزات را بیشتر می‌کند.
تاسیسات را قبل از کاشی‌کاری نصب کنیم یا بعد؟
لوله‌کشی، اسکیمر، کف‌کش، دریچه‌ها و چراغ‌ها باید قبل از آب‌بندی و کاشی‌کاری نصب و تست شوند. تجهیزات موتورخانه را می‌شود در مرحله بعد نصب کرد.