دمای آب، مهم‌ترین عامل راحتی شناگران است. دمای پایین آب می‌تواند آسایش شناگران را کاهش دهد؛ دمای بیش از حد نیز ممکن است موجب خستگی، افزایش مصرف مواد ضدعفونی‌کننده و افزایش رطوبت سالن شود. در این مقاله دمای مناسب آب استخر و روش‌های گرمایش استخر سرپوشیده را مرور می‌کنیم.
دمای مناسب آب استخر
| نوع استفاده | دمای رایج آب |
|---|---|
| شنای ورزشی و مسابقه | ۲۵ تا ۲۸ درجه |
| استخر خانگی و تفریحی | ۲۶ تا ۲۹ درجه |
| استخر کودک و آب‌درمانی | ۳۰ تا ۳۲ درجه |
| جکوزی | ۳۶ تا حداکثر ۴۰ درجه |
دمای هوای سالن را حدود ۱ تا ۲ درجه بالاتر از دمای آب نگه دارید. این کار هم احساس سرما بعد از بیرون آمدن از آب را کاهش می‌دهد و هم تبخیر و رطوبت را کاهش می‌دهد. روش‌های کنترل رطوبت را در مقاله کنترل رطوبت استخر سرپوشیده مشاهده کنید.
روش‌های گرمایش استخر
موتورخانه و مبدل حرارتی
رایج‌ترین روش در ایران است. آب گرم دیگ یا پکیج از یک طرف مبدل و آب استخر از طرف دیگر عبور می‌کند و گرما بدون مخلوط شدن دو آب منتقل می‌شود. برای استخرهای متوسط و بزرگ مناسب است.
پمپ حرارتی
گرما را از هوا می‌گیرد و به آب منتقل می‌کند. مصرف انرژی کمی دارد، ولی هزینه اولیه آن بالاتر است و در هوای بسیار سرد بازده آن پایین می‌آید.
گرمایش خورشیدی
با کلکتورهای خورشیدی، آب استخر را بدون هزینه سوخت گرم می‌کند. برای استخرهای روباز در فصل گرم یا به‌عنوان کمک به سیستم اصلی مناسب است.
هیتر برقی
برای جکوزی و استخرهای بسیار کوچک کاربرد دارد. برای استخرهای بزرگ، هزینه برق آن زیاد است.
چگونه هزینه گرمایش را کاهش دهیم؟
- پوشش روی آب: بیشترین اتلاف گرما از سطح آب و از طریق تبخیر است. پوشاندن آب در ساعت‌های بی‌استفاده، هزینه گرمایش را به‌شکل محسوسی کاهش می‌دهد.
- ترموستات دقیق: دما را ثابت نگه دارید و بی‌دلیل بالا نبرید. افزایش دما می‌تواند هزینه گرمایش را افزایش دهد.
- عایق‌کاری: عایق دیواره و کف استخر و سالن، اتلاف گرما را کاهش می‌دهد.
- سرویس منظم: رسوب در مبدل و دیگ بازده را کاهش می‌دهد.
نکات ایمنی
- دمای جکوزی نباید از ۴۰ درجه بالاتر برود. برای جکوزی، کودکان زیر ۵ سال طبق توصیه CDC نباید وارد شوند. افراد باردار باید پیش از استفاده با پزشک مشورت کنند؛ برای شرایط پزشکی نیز توصیه فردی لازم است.
- سیستم گرمایش باید ترموستات و قطع‌کننده اطمینان داشته باشد.
- در آب گرم‌تر، کلر سریع‌تر مصرف می‌شود. آب را مرتب‌تر تست کنید. برنامه نگهداری آب استخر را مشاهده کنید.
دمای آب و دوام کاشی‌کاری
گرم کردن سریع آب، به چسب و بندکشی فشار وارد می‌کند. آهنگ گرمایش اولیه باید با دستور سیستم نصب و مشخصات پروژه هماهنگ باشد؛ عدد ثابت را بدون بررسی نسخه مرجع و مصالح به همه استخرها تعمیم ندهید. این نکته به‌خصوص در اولین گرمایش بعد از کاشی‌کاری مهم است. زمان صبر پیش از آب‌گیری استخر تازه‌ساز را هم در مقاله چسب و بندکشی استخر آورده‌ایم.
اگر استخر جدید می‌سازید، جای موتورخانه و مبدل حرارتی را در مراحل ساخت استخر و جکوزی و اجزای آن را در تأسیسات استخر و جکوزی ببینید.
محاسبه انرژی گرمایش اولیه؛ مثال عددی
برای گرم کردن آب، انرژی نظری بر حسب کیلووات‌ساعت تقریباً برابر است با ۱.۱۶۳ × حجم آب بر حسب مترمکعب × افزایش دما. برای ۷۵ مترمکعب آب و افزایش ۱۰ درجه، حدود ۸۷۲ کیلووات‌ساعت گرما لازم است. اگر توان خالص منتقل‌شده به آب ۵۰ کیلووات باشد، زمان نظری حدود ۱۷.۴ ساعت است؛ این مثال اتلاف گرما را حساب نمی‌کند و انتخاب ظرفیت دستگاه نیست.
در عمل تبخیر، هوای بیرون، عایق، پوشش و راندمان انتقال زمان را تغییر می‌دهند. توان ورودی سوخت یا برق را با توان خالص گرمای منتقل‌شده به آب یکسان نگیرید. برآورد ظرفیت باید هم گرمایش اولیه و هم نگه داشتن دما در شرایط سرد طراحی را پوشش دهد.
برای مقایسه دو پیشنهاد گرمایش چه بپرسیم؟
| پرسش | دلیل |
|---|---|
| توان خروجی در شرایط طراحی چقدر است؟ | ظرفیت نامی ممکن است در هوای دیگر اندازه‌گیری شده باشد |
| زمان گرم شدن از چه دمایی محاسبه شده؟ | بدون دمای اولیه، وعده زمان قابل مقایسه نیست |
| پوشش آب در محاسبه دیده شده؟ | تبخیر بر اتلاف گرما اثر دارد |
| کنترل دما و قطع ایمنی چگونه است؟ | پیشگیری از گرمایش ناخواسته |
| هزینه انرژی و سرویس چیست؟ | هزینه خرید تنها معیار نیست |
منبع برای بررسی بیشتر: توصیه CDC برای استفاده ایمن از جکوزی. انتخاب و اجرای نهایی باید با برگه فنی محصول و شرایط پروژه تطبیق داده شود.
پرسش‌های متداول
بهترین دمای آب برای استخر خانگی چند درجه است؟
برای بیشتر خانواده‌ها ۲۷ تا ۲۸ درجه دمای راحتی است. اگر کودکانی کوچک یا افراد مسن از استخر استفاده می‌کنند، کمی گرم‌تر.
کدام روش گرمایش ارزان‌تر است؟
هزینه به قیمت سوخت و برق، اندازه استخر و اقلیم بستگی دارد. در بیشتر ساختمان‌هایی که موتورخانه دارند، مبدل حرارتی گزینه منطقی است. پوشش روی آب در هر روشی هزینه را کاهش می‌دهد.
چرا با گرم شدن آب، رطوبت سالن بالا می‌رود؟
آب گرم‌تر سریع‌تر تبخیر می‌شود. ازاین‌رو دمای هوا باید کمی بالاتر از آب باشد و سالن رطوبت‌گیر یا تهویه داشته باشد.