نورپردازی، استخر را در شب به یکی از زیباترین بخش‌های خانه یا مجموعه تبدیل می‌کند. علاوه بر زیبایی، نور مناسب ایمنی شنا در شب را هم افزایش می‌دهد. در این مقاله چهار نوع رایج نورپردازی استخر و نکات مهم طراحی نور را مرور می‌کنیم.
۴ نوع رایج چراغ استخر
۱. چراغ LED
امروز رایج‌ترین انتخاب است. مصرف برق کمی دارد، عمر آن طولانی است و مدل‌های رنگی آن امکان تغییر رنگ و افکت نوری را می‌دهند. برای استخرهای خانگی و عمومی گزینه پیش‌فرض است.
۲. چراغ هالوژن
نسل قدیمی‌تر چراغ‌های استخر است. نور گرم و قوی دارد، ولی مصرف برق آن بیشتر، عمر آن کوتاه‌تر و گرمای آن بالاتر است. در استخرهای جدید کمتر استفاده می‌شود و معمولا هنگام بازسازی با LED جایگزین می‌شود.
۳. فیبر نوری
منبع نور بیرون از استخر قرار می‌گیرد و نور با رشته‌های فیبر به داخل آب می‌رسد. انتقال نور با فیبر می‌تواند بخش‌های برقی را از داخل آب دور کند، اما ایمنی کل مجموعه و روش تعمیر به طراحی و تجهیزات وابسته است. برای افکت‌های ستاره‌ای در کف یا نورپردازی لبه‌ها هم استفاده می‌شود. هزینه آن بالاتر است.
۴. چراغ‌های خورشیدی و شناور
بدون سیم‌کشی و ارزان هستند و بیشتر جنبه تزئینی دارند. نور کافی برای شنای شبانه نمی‌دهند، ولی برای مهمانی‌ها و فضای دور استخر جذاب‌اند.
نکات طراحی نور استخر
- جای چراغ: عمق و محل نصب را بر اساس دفترچه چراغ، شکل استخر، تراز آب و دسترسی سرویس تعیین کنید؛ یک عمق ثابت برای همه مدل‌ها مناسب نیست.
- جهت نور: چراغ‌ها را طوری بگذارید که نور به سمت ساختمان یا محل نشستن نتابد و باعث خیرگی نشود.
- تعداد چراغ: به اندازه و شکل استخر بستگی دارد. نور باید یکنواخت باشد و گوشه تاریک نماند.
- پله‌ها و لبه‌ها: نور کم روی پله‌ها و لبه، رفت‌وآمد در شب را امن‌تر می‌کند.
- هماهنگی با نور محوطه: نور استخر، باغ و نمای ساختمان را با هم طراحی کنید.
ایمنی برق در نورپردازی استخر
- از چراغ‌های مخصوص زیر آب با ولتاژ پایین (معمولا ۱۲ ولت) و ترانس ایمنی استفاده کنید.
- مدار چراغ‌ها حتما کلید محافظ جان (RCD) داشته باشد.
- جای چراغ‌ها و لوله‌های سیم‌کشی قبل از بتن‌ریزی و کاشی‌کاری مشخص و نصب شود.
- نصب و تعمیر را به برقکار مسلط به تاسیسات استخر بسپارید.
نور و رنگ سرامیک
رنگ سرامیک روی حس نورپردازی اثر زیادی دارد. سرامیک آبی روشن و سفید نور را بیشتر منعکس می‌کند و آب را روشن نشان می‌دهد. سرامیک تیره نور را جذب می‌کند و حس عمیق و آرامی می‌دهد. گلس موزاییک زیر نور درخشش خاصی دارد. برای انتخاب رنگ، راهنمای سرامیک استخری را مشاهده کنید.
جای چراغ‌ها را قبل از کاشی‌کاری مشخص کنید
چراغ‌های توکار زیر آب، قاب و لوله مخصوص دارند که باید پیش از بتن‌ریزی یا در مرحله زیرسازی کار گذاشته شوند. اگر بعد از کاشی‌کاری تصمیم به اضافه کردن چراغ بگیرید، باید کاشی و بخشی از دیواره را باز کنید. اطراف قاب چراغ هم از نقاط حساس نشتی است و باید جدا آب‌بندی شود؛ جزئیات آن را در مقاله آب‌بندی استخر آورده‌ایم.
ترتیب کار معمولا این است: طراحی نور و تعیین تعداد و جای چراغ‌ها، نصب قاب‌ها و لوله برق در مرحله ساخت استخر، آب‌بندی اطراف قاب‌ها و در آخر کاشی‌کاری. نور روی رنگ آب هم اثر می‌گذارد؛ برای انتخاب رنگ سرامیک، راهنمای انتخاب جنس، سایز و رنگ را ببینید.
چه اطلاعاتی برای طراحی نور لازم است؟
- ابعاد و شکل کاسه، عمق‌های مختلف و جای پله و سکو.
- رنگ سرامیک و بند و میزان بازتاب سطح انتخابی.
- جهت دید از تراس، سالن و محل نشستن برای کنترل خیرگی.
- هدف نور: دید واضح مسیر و کف یا جلوه تزئینی.
- محل تابلو، ترانس، مسیر کابل و دسترسی تعمیر چراغ.
تحویل نورپردازی را با چه آزمونی انجام دهیم؟
استخر پر از آب را در شرایط واقعی شب بررسی کنید. کف، پله و تغییر عمق باید قابل تشخیص باشند و نور مستقیم نباید چشم فرد کنار استخر را آزار دهد. افکت رنگی را جدا از حالت روشنایی معمول آزمون کنید؛ زیبایی نور رنگی به معنی دید کافی برای بهره‌برداری نیست.
در پیش‌فاکتور، مدل چراغ، تعداد، ترانس و کنترلر سازگار، کابل و اتصالات، نصب و آزمون حفاظت را جدا ثبت کنید. محافظ جان و ولتاژ پایین تنها بخش‌هایی از طراحی‌اند؛ اتصال زمین و هم‌بندی، جای تجهیزات و حفاظت مدار باید توسط متخصص مطابق ضوابط محل بررسی شوند. برای انتخاب تعداد چراغ، توان وات را به‌تنهایی معیار روشنایی نگیرید؛ مشخصات نوری و زاویه تابش نیز لازم است.
سوالات متداول
چراغ LED استخر چقدر عمر می‌کند؟
عمر چراغ‌های LED بسیار بیشتر از هالوژن است و معمولا سال‌ها بدون نیاز به تعویض کار می‌کنند. کیفیت ساخت و آب‌بندی چراغ در عمر آن نقش اصلی دارد.
آیا افزودن چراغ به استخر موجود امکان‌پذیر است؟
بله، ولی معمولا به تخلیه آب، ایجاد جای چراغ و کاشی‌کاری مجدد اطراف آن نیاز دارد. بهتر است نورپردازی از ابتدا طراحی شود.
نور رنگی برای استخر خانگی مناسب است؟
بله. چراغ‌های LED رنگی امکان تغییر رنگ را می‌دهند. برای استفاده روزمره، نور سفید یا آبی ملایم معمولا خوشایندتر است.